Hata herkes tarafından yapabilir ve herkes hata yapar. Önemli olan: Hatalardan ders almasını bilmektir.

Ancak hataları görmeyen, görmezlikten gelen ve onları kabul etmeyen, onlara karşı önlem almayan kısa bir süre sonra kriz yaşamaya başlar. Bu kriz devam ettiğinde firmanın yaşamını tehdit edici hale gelebilir.

Bir firmanın iflası hiçbir zaman aniden ve hiçbir neden yokken gerçekleşmez. Daha önceden ortaya çıkan bir dizi problem, başlayan bir krizin habercisi olurlar ve tehlikeyi bildirirler.

Bir kriz asla tek bir problemden dolayı oluşmaz. Bir kriz daima yapılan hataların toplamıdır/bileşkesidir.

Bu seminerde sizlere firmanızı başarılı bir şekilde idare edebilmeniz için uyarı işaretlerini nasıl tanıyacağınız, problemleri nasıl ortadan kaldıracağınız konularında aşağıdaki bilgileri vereceğim:

1. İşletme krizi nedir?

2. Şirketi krize götüren tipik hatalar

3. Kriz Yönetiminin ilk adımları

4. Kriz durumunun analizi

5. Acil önlemlerin alınması

6. Stratejilerin saptanması

7. Kriz Yönetiminde yapılan hatalar ve problemler

8. Bilgilendirme politikası

9. Kriz Yönetiminden Çözüm Yönetimine geçiş

10. Yararlı adresler ve bilgiler

1. İşletme krizi nedir?

Bir işadamı ve yönetici olarak sizlerin yerine getirmesi gereken 4 önemli görev vardır:

1. Müşterilerinizi memnun etmeniz gerekir.

2. Ürünlerinizi ve Hizmetlerinizi sürekli geliştirmeniz gerekir.

3. Mali açıdan güçlenmeniz ve kontrolü kaybetmemeniz gerekir.

4. Firmanızın geleceğini yaratmanız ve bunun için yeni hedefler koymanız gerekir.

Eğer bu dört görevden birinde başarıya ulaşamazsanız, bu zayıflık bir krizin başlangıç noktası olabilir.

Bir işletmeyi krize götüren nedenler harici ve dahili etki kökenli olarak ikiye ayrılırlar:

Harici etkiler:

* Genel ekonomik konjonktörün kötüye gitmesi

* Pazardaki değişimler

* Müşterilerin satın alma davranışlarının değişmesi

* Bulunulan yerdeki satın alma gücünün değişmesi

* Ürünün ya da hizmetin eskimesi

Dahili etkiler:

* İşletme stratejisi

* Kişisel çevre

* Ticari çevre

* İşletmenin kendisi

* İşletmecinin kendisi

2. Şirketi krize götüren tipik hatalar

* İşletmecinin kendi mesleki, ticari ve kişisel kalifikasyonunun yetersizliği

Ticari bilgi yetersizliği

Yönetim bilgisi yetersizliği

İş yaşamı deneyimi yetersizliği

Pazar bilgisinin olmaması

Yetkilerini devredememesi

Yöneticilik yeteneği zayıflığı

Kişisel yetersizlikler

Güvenilir olmama

İlişki kuramama

Girişimci olmama

Yaptığı işten zevk almama

Alkol ve uyuşturucu bağımlılığı

Kumar ve riske girme tutkusu

Pahalı hobiler ve ilişkiler

Çok lüks bir yaşam stili

Meslekdışı konulara aşırı eğilim

* Planlama ve pazar bilgisi yetersizliği

Görev alanlarının çok fazla olması

Görevlerin devredilmemesi

Yönetim seviyesinde kontrol ve güven arasındaki dengenin sağlanmaması

Önceden görülemeyen problemlere karşı yeterli hazırlık yapılmaması

Gerçeklere uymayan planlama yapılması

* İşletme anlayışı hataları

Ürün ve hizmet programının geliştirmesinde yapılan hatalar

Sadece tekniğe yönelik tek taraflı işletme yönetimi

* İşletme yeri hataları

Yer seçiminde yapılan hatalar

Teknolojik donanım ve hammadde temininde yapılan hatalar

İşletme alımında yapılan hatalar

* İşletme yapısı yetersizliği

Kapasitenin sonuna kadar kullanılamaması

Aşırı hızlı kapasite artırımı

Yanlış ürün paleti

Modernizasyonda geç kalınması

Eskimiş üretim araçları/yöntemleri

Çok yüksek kira/leasing yükü

* İşletme büyüklüğü problemleri

Genç ve büyümekte olan işletmelerde organizasyonun yeniden yapılanması maliyetleri

Kalifiye elemanlara, yöneticilere, danışmanlara acil gereksinim duyulması

Bazı işletme bölümlerinin dışarıya taşınmak zorunda kalması

* Sermayenin doğru hesaplanmaması

Yetersiz sermaye

Hatalı finansman

Öz sermaye azlığı

* Gelir gücünün olduğundan yüksek değerlendirilmesi

* Kötü organizasyon ve hatalı satış politikası

Hedef kitleye yönelik olmayan bir pazarlama

* Hatalı maliyet hesabı ve kalkülasyon

Hatalı kredi yönetimi / tedarikçi kredileri

Müşterilerin geç ödemeleri

Alacaklıların tahsil edilememesi

Müşteri sayısının azlığı

* Hatalı muhasebe, eksik mali muhasebe

Yetersiz finansman kaynakları

Kısa vadeli finansman ihtiyacının yanlış planlanması

Faiz yükünün hatalı hesaplanması

Likit rezerve azlığı

Çok yüksek sabit masraf yükü

Hatalı fon yönetimi

Yanlış kadrolandırma

Yetersiz/yeteneksiz personel alma

Sürekli personel değiştirme

Yüksek personel masrafları

* Likiditenin gözden kaçırılması

Muhasebenin başka yere taşınmasından dolayı genel bakış açısının kaybedilmesi

Müşterilerin ve satışların günlük olarak takip edilmemesi

Eskimiş muhasebe teknikleri kullanılması

Kayıt tutulmasında eksiklikler olması

* Ön hazırlık yapılmadan bilgiişlem ve/veya otomasyona geçilmesi

* Vergi sorumluluklarına dikkat edilmemesi

* Kira, alış, satış, iş ve ortaklık sözleşmelerinin hatalı yapılması

* Şirket biçiminin hatalı seçilmesi

* Eksik ya da fazla sigortalandırma yapılması

* Şirket kuruluş formalitelerine dikkat edilmemesi

* Uzmanlardan danışmanlık hizmeti alınmaması ya da geç alınması

3. Kriz Yönetiminin ilk adımları

Kriz Yönetimi, Problemlerin Erken Teşhisidir. Diğer bir tanımla Kriz Yönetimi, fırsatların ve risklerin zamanında farkına varılması yöntemidir.

Ancak bu cesaret isteyen bir iştir, çünkü hatalarınızı erken itiraf etmenizi ve kabul etmenizi gerektirir. Çoğunlukla yoğun iş ortamında hatalarla uğraşmaya pek zaman ayıramazsınız, fakat bunu mutlaka yapmanız gerekir. Çünkü krizlerle daha başlama aşamasında uğraşmak yani önlem almak, bakış açınızı genişletir ve global ekonomide yerinizi sağlamlaştırmanızı sağlar.

Aşağıda sizin için geliştirdiğim "Erken Teşhis Merdivenini" kullanarak firmanızın tehlikede olup olmadığını tespit edebilirsiniz. Bu soruları mümkün olduğu kadar dürüst bir şekilde cevaplayınız:

- İflası başarılı bir şekilde önleyebiliyor musunuz? (Borcunu ödeyebilme)

- Bankanız size hala kredi veriyor mu? (Kredibilite)

- Nakit varlığınız ödemelerinizi karşılayabiliyor mu? (Likidite)

Eğer yukarıdaki sorulara hayır cevabı veriyorsanız, işletmenizin durumu oldukça kritiktir. Bu durumu çok geç teşhis olarak tanımlayabiliriz.

- Masraflarınızın kontrolü elinizde mi?

- Satışlarınız artıyor mu?

- İşletme kârınız gerçekten iyi mi?

Eğer yukarıdaki sorulara hayır cevabı veriyorsanız, en kısa zamanda çözümler düşünmelisiniz. Bu durumu geç teşhis olarak tanımlayabiliriz.

- Yeterli sayıda yeni müşteri kazandınız mı?

- Yeni Ürünler/Hizmetler geliştirdiniz mi?

- Yeni iş fikirleriniz var mı?

Eğer yukarıdaki sorulara hayır cevabı veriyorsanız, konu önem arz etmektedir ancak düşünmek ve harekete geçmek için zamanınız vardır. Bu durumu erken teşhis olarak tanımlayabiliriz.

Tümünü ele aldığımızda eğer yukarıdaki soruların bazılarına hayır cevabı veriyorsanız, mutlaka bir şeyleri değiştirmeniz gerekmektedir. Hayır cevabı verdiğinizi sorular başlangıca ne kadar yakınsa, şu anda içinde bulunduğunuz durum o kadar problemlidir ve kısa zamanda o kadar fazla önlem almanız gereklidir.

Böyle bir durumda sakin olunuz ve bir yönetim danışmanından destek alınız.

4. Kriz durumunun analizi

Harici bir uzmanla ya da güvendiğiniz bir kişiyle aşağıdaki soruları cevaplamaya çalışınız:

* İşletmenin varlığını tehdit eden problemler nelerdir?

* İşletmenin güçlü olduğu alanlar nelerdir?

* Varlık ve sermaye yapılandırması nasıldır?

* Personel ve materyal masrafları ne kadardır?

* Hangi ürünler değiştirilebilir, üretimden kaldırılabilir, yenileri piyasaya sürülebilir?

* Hangi pazarlar bırakılabilir, hangilerine girilebilir?

* Pazarlama ve Satış bölümleri verimli çalışıyorlar mı?

5. Acil önlemlerin alınması

* Nakit para girişi sağlayınız.

* İşletmeye gerekli olmayan şirket varlıklarını satınız.

* Açıkta olan alacaklarınızı tahsil edin, gerekirse bir tahsilat firmasını görevlendirin ya da alacaklarınızı bir factoring firmasına devrediniz.

* Ödemelerinizi mümkün olduğu kadar ileri tarihlere atmaya çalışınız.

* Şirketinize yeni ortaklık sermayesi katmaya çalışınız.

* İşletme felsefenizi gözden geçirin ve hedeflerinizi yeniden tanımlayınız.

Kısa Vadeli Hedef:

* Likiditeyi düzeltiniz.

Yapılabilecekler:

* Büyük tedarikçilerinizle moratoryum imzalayınız.

* Bankalarla şartları düzeltmek için pazarlık yapınız. Örneğin: cari hesap kredilerini uzun vadeli borçlara çeviriniz, faizleri indiriniz.

* Kredi limitini yükseltiniz.

* Şirket gayri menkullerini ya da makina/araç parkını bir finans şirketine satıp nakit para alınız, sonra onları leasing anlaşması ile finansal kiralama yapıp üretime devam ediniz.

Orta Vadeli Hedef:

* Organizasyonu küçülterek sağlamlaştırınız (konsolidasyon) ve dengede tutunuz (stabilizasyon).

* Masrafları azaltınız (örneğin: kantin, makam araçları, zamlar)

* Performansa göre maaş uygulaması getiriniz.

* Etkin bir uyarma düzeni kurunuz.

Uzun Vadeli Hedef:

Firma yapısını değiştiriniz:

* Yeni ortaklar

* Farklı şirket biçimi (tüzel kişilik)

* Mevki değiştirme

* Değişik işletme birimlerinin birleştirilmesi

* Yeni üretim teknolojileri

* Yeni ürünler

* Yeni programlar (üretim planları)

* Yeni çeşitler (ürün çeşitleri)

* Yeni pazarlar

6. Stratejilerin saptanması

* Biraz daha bekleyelim, belki durum değişir diyerek krizin tam ortasına düşmeyiniz, rotanızı zamanında değiştirecek önlemlere biran evvel başlayınız.

* Görev stratejileri, Birleşme stratejileri, Küçülme stratejileri ve Çalışma alanlarını genişletme stratejileri geliştiriniz.

* Tüm iş alanlarınızı gözden geçiriniz ve onları yeniden düzenleyiniz.

* İşletmenizin başarısını tehlikeye sokan ürünlerinizi ve hizmetlerinizi düzenli olarak kontrol ediniz ve kötü giden arzlarınızı iptal ediniz.

* Kalan alanlardaki maliyet muhasebesini ve masrafları gözden geçiriniz.

* Kalan alanlardaki arzlarınızın kalitesini yükseltiniz ve gerekirse fiyatlarınızı indiriniz.

* Yeni iş alanları arayınız

* Personel varlığınızı yeniden değerlendiriniz.

Firmanızın en iyilerini alınız ve onlarla bir kurtarma grubu kurunuz. Dışardan yönetim danışmanlığı hizmeti alınız, çünkü firma dışı uzmanlar çoğunlukla problemlerinizi sizden daha objektif ve dahi iyi analiz edebilirler.

7. Kriz Yönetiminde yapılan hatalar ve problemler

* İyileştirme ihtiyacının farkına varılmaması ya da bastırılması

* Erken uyarı sinyallerinin algılanmaması

* Kriz nedeninin içerde değil dışarıda aranması (Rus alıcılar gelmiyor...)

* Sürekli acil önlemlerle çalışılması, stratejik bir konsept yaratılmaması nedeniyle kapasitenin boşa harcanması

* İyileştirme stratejilerinin sonuna kadar takip edilmemesi. İlk başarılardan sonra uzun vadeli önlemlerin gözardı edilmesi

* Stratejilerin çoğunlukla fedakarlıklara/ödünlere yönelik geliştirilmesi ve bunun sadece kısa vadeli başarılar getirmesi.

* Gelecekte kâr getirecek işlere yönelik gelişmelerin göz ardı edilmesi

* İnsana yapılacak yatırıma önem verilmemesi, kadrolarda uzmanlaşmaya gidilmemesi

* Çalışanlar arasında aşırı kontrol ya da işi kaybetme tehditleri ile huzursuzluk yaratılması nedeniyle iş veriminin düşürülmesi ve kıymetli elemanların kaçırılması

8. Bilgilendirme politikası

* Elemanlarınızla, iş arkadaşlarınızla, pazar ortaklarınızla ve kredi verenlerinizle konuşunuz.

* Tüm ilgililere bilgi veriniz, çünkü böyle bir bilgilendirme politikası ile güven kazanırsınız. Bu da krizi daha kolay atlatmanıza yardımcı olur.

* Geciktirme ve Saklama taktiği ilgili tüm gruplarda kuşku uyandırır ve şirketten verilen tüm bilgilerin şüpheyle karşılanmasına neden olur. Böylece onların verimli desteğini kaybedersiniz. Ancak bu açıklık politikası her önüne gelen değil, hedef gruplara yönelik olmalıdır.

* Bilgilendirme politikasında yapılan hatalar geçmişte birçok şirketi zarara sokmuştur:

* Uzun süre sessiz kalarak firmalarının olaya hakim olma ve güven kazanma şansını kaçıran birkaç örnek: Intel Pentium işlemcisi hatası, Mercedes A-sınıfı otolardaki dengesizlik v.b..

* Eğer eylemler ve atılan adımlar şirket yönetimi tarafından açıklanmazsa, başkaları tarafından keyfi ve plansız hareket etme olarak algılanabilir.

* Eğer uyarılar ciddiye alınmazsa, sessiz kalınıp kriz reddedilirse devekuşu politikası güdüldüğü imajı yaratılabilir.

9. Kriz Yönetiminden Çözüm Yönetimine geçiş

Şirketiniz krizde olmasa bile her gün kendinize belirli bir zaman ayırınız ve kendinizi bir krizin çözümüne karşı düşüncesel olarak hazırlayınız. Durum kritikleştiğinde asla bir düğmeye basarak mucize yaratamazsınız.

İyi Kriz Yönetiminin en önemli unsuru zamanında bir Kriz Planı geliştirmektir, yani bir kriz sırasında şirketin nasıl davranacağını önceden saptamaktır. Ayrıca tüm ilgililer bu konuda eğitilmeli ve yavaş yavaş gelişen bir krizin zayıf sinyallerinin algılanması sağlanmalıdır. .

1. Adım: Krizin önüne geçiniz, engelleyici önlemler alınız,

2. Adım: Krizi atlatmaya kendinizi ve şirketinizi hazırlayınız.

3. Adım: Krizi olduğu gibi görünüz.

4. Adım: Krizi mümkün olduğu kadar küçük tutunuz.

5. Adım: Krizden yararlanınız.

1. Adım: Krizin önüne geçiniz, engelleyici önlemler alınız,

Şirketinizde sorun yaratabilecek her şeyin bir listesini yapınız, bunların olası sonuçlarını düşününüz ve önleme masraflarını hesaplayınız. Tüm değişkenleri kontrol altına alamasanız bile, bir kriz durumunda ne yapılması gerektiğini düşününüz.

Düşüncelerinizin serbestçe gelip gitmesi için kendinize zaman ayırınız ve problemi tüm yönlerinden aydınlatmak için değişik teknikler uygulayınız. Olası bir problemi önleme konusunda çalışmak için günde on dakika ayırmanız yeterlidir.

2. Adım: Krizi atlatmaya kendinizi ve şirketinizi hazırlayınız.

Hiç kimse krizi düşünmez. Ancak iyi hazırlanan, problemleri daha iyi halleder. Nuh bile büyük tufan gelmeden önce gemisini inşa etmişti. Siz de istenmeyen olaylara karşı hazırlık çalışması yapınız.

* Bir krize karşı zamanında planlama yapılması zayıflık ya da korku belirtisi değil, tam tersine hazır olunduğunun bilinmesinin yarattığı bir güçlülük duygusudur.

* Eylem planları,

* İletişim planları,

* Acil durum planları geliştiriniz.

* Bilgiişleminiz için yedekleme sistemleri kurunuz.

* İlişkilerinizi sürekli geliştiriniz.

* Bir afet esnasında yeni ilişkiler kurmak ve kendinizi yeni organizasyonlara tanıtmak oldukça zordur. Eğer daha önceden temas kuracak kişiler bulmak için zaman ayırdıysanız sular yükselmeye başladığında hemen bunları arayabilir ve planlarınıza göre hareket edebilirsiniz.

Acil Durum Planlarınızı mutlaka test ediniz, çünkü gerçek kriz durumlarında hatalı stratejilere sahip olmak kadar anlamsız bir şey olamaz.

3. Adım: Krizi olduğu gibi görünüz.

Durumu kendi görüşünüzle değerlendiriniz, ancak başkalarının ve kendi bakış açınızı anlamaya çalışınız. Bir problemi sadece teknik yönden görmeyiniz, onu bir halkla ilişkiler yani iletişim problemi olarak da inceleyiniz. Böyle bir durumda inandırıcı bir PR kampanyası ve bilgilendirme politikası ile önlem alabilirsiniz.

Kendinizi aldatmaya çalışmayınız, bunu yapmak çok kolaydır fakat size hiçbir yarar sağlamaz. Sadece probleme karşı açık ve samimi olursanız, onu gerçekten çözebilirsiniz.

4. Adım: Krizi mümkün olduğu kadar küçük tutunuz.

Zor kararları ŞİMDİ vermeniz gerekir ve bunu çabuk bir şekilde yapmalısınız. BİRKAÇ makul ve kesin önlemi seçip uygulayınız, TÜM bilgilere sahip olana kadar beklemeyiniz. Hızlı, açık ve uygulanabilir kararlar her zaman için hiçbir şey yapmamaktan daha iyidir.

İnandırıcı olmaya çalışınız. İnsani bakış açısını koruyunuz, ilgi gösteriniz ve sorumluluğu üstleniniz.

5. Adım: Krizden yararlanınız.

İlk anda inandırıcı gelmese de: her krizde, her problemde yeni bir başarının çekirdeği saklıdır. Tabii ki krizi atlatmada biraz da şansa ihtiyaç vardır, ancak aktif bir girişimcilikle krizi amaçlarınız doğrultusunda kullanabilirsiniz.

Yaratıcı Kriz Çözme Prosedürü

Bir sürü problemden çok kısa bir sürede yeni şanslar ve olanaklar doğabilir. Bunu başarmak için problemlerin çözümünde doğru yöntemi bilmeniz, probleme doğru bir şekilde yaklaşmanız ve yaratıcılığınızı kullanmanız gerekir.

Probleme yaklaşımınızı kontrol ediniz:

Kaderine razı bir tavır mı sergiliyorsunuz "Bu durumda zaten yapabileceğim birşey yok!" ya da onu bastırıyormusunuz "Hiçbir problemim yok, herşey yolunda!"

Bambaşka bir bakış açısı ise şudur: "Problemler değerlendirilebilecek gizli fırsatlardır!"

Yaratıcı Kriz Çözme Prosedürünün aşamaları:

* Problemin farkına varınız, onu isimlendiriniz ve nedenlerini sorunuz.

* Bu problemin temelinde ne yatıyor ve onu kökünden nasıl halledebilirsiniz.

Kendinize hangi kişisel görüşlerinizin (temel düşüncelerinizin) bu problemin çözümüne engel olduğunu sorunuz.

* Problemi detaylı bir şekilde tanımlayınız.

* Şimdiye kadar ne oldu, bundan sonra neler olabilir?

* Ne zaman gerçekleşti ya da gerçekleşecek?

* Problem kimi ya da neyi etkiliyor?

* Problem tam olarak kendini ne şekilde gösteriyor?

* Hangi faktörler probleme neden oldular?

Çözüm alternatifleri geliştiriniz. Aklınıza ilk geleni kabul etmeyiniz, fikirlerinizi ve argümanlarınızı toplayınız.

Argümanlarınızı karşılaştırınız, derinlemesine araştırınız ve yaratıcı teknikler yardımıyla çözüme götürecek bilinmeyen olanakları ortaya çıkarmaya çalışınız.

* Bir çözüm için kararınızı veriniz, onu uygulayınız ve başarısını kontrol ediniz.

* Çoğunlukla bir problemin birkaç nedeni vardır, uygun çözüm yöntemi geliştirmek için mümkün olduğu kadar tüm nedenleri bulmaya çalışınız.

* Hedeflerinizi çok net bir şekilde tanımlayınız.

* İyi problem çözümleri uzun vadeli yatırımlardır ve iyi önleyici planlar gibi kriz durumunda hızlı ve sorumlu bir şekilde hareket edebilmenizde size yardımcı olurlar

Böylece problemleri daima hızlı bir şekilde hissedebilir ve önleyebilirsiniz, yani krizi daha gelişme aşamasında tanıyabilir ve büyümeden halledebilirsiniz.

İnsanlığın sahip olduğu bilgi birikimi gün geçtikçe artmaktadır ve her sene iki katına çıktığı tahmin edilmektedir. Böyle bir ortama ayak uydurabilmek için hepimizin her gün belirli bir düzeyde bilgi dağarcığımıza bir şeyler katması gereklidir. Bilgi üretilirken nasıl sistematik bir yöntemle çalışılıyorsa bu bilgiyi özümsemek ve kendimize maletmek için de aynı şekilde davranmak gereklidir. Yıllar boyunca öğrenim psikolojisine katkıda bulunmak için Yoga gibi egzotik, NLP (Nörolinguistik Programlama) gibi teknolojik yöntemlerden yararlanılmak istenmiştir. Seminerde de açıklayacağım bu tür yöntemlerin sadece tek başlarına kullanıldıklarında başarılı olamamasının nedeni öğrenim olgusuna sadece bir yönden yaklaşma kısırlığı göstermeleridir. 'Öğrenmek' zaman, mekan ve insan ruhu gibi değişkenlerin etken olduğu bir sentezdir ve holistik bir yaklaşım gerektirir. Bu nedenden dolayı konuya sadece felsefi ve laboratuar teknikleri ile yaklaşan yöntemler başarılı olamamışlardır. Yaşamın dinamik olgusu içinde kişiler kendilerine özgü değişik çalışma ve öğrenme yöntemleri geliştirmişlerdir. Bu yöntemler başarılı olmuşlardır, çünkü kişiye yönelik ve pratiktirler. Kitabımda günümüzde başarılı olan insanların uyguladığı yöntemleri açıklayacağım ve bunları kendinize uygulamanız için gerekli ipuçlarını vereceğim. Amacım size yemeniz için balık vermek değil her deniz ve gölde onu tutmanızı sağlamaktır. Öğrenmek, okumak, elişi yapmak veya araba kullanmak gibi bir beceridir. Yani doğru teknik ve uygulama sizi mutlaka başarıya götürecektir. Bu konuda verdiğim seminerlerde Zen Budizm Gurularının öğrenme teknikleri, NASA'nın astronotlar ve CIA'in araştırma görevlileri için geliştirdiği modern öğrenme yöntemleri, genel öğrenme problemleri ve bunların giderilmesi, verimli okuma ve öğrenme yöntemleri, hafıza geliştirme, motivasyon sağlama, konsantrasyonu artırma, ders çalışma, ödev hazırlama, sınav veya sunum korkusunu giderme, öğrenim planı yapma, çalışma ortamını geliştirme gibi birçok konuya değinerek birlikte çalışıyor ve zaman zaman küçük alıştırmalar yapıyoruz. VERİMLİ ÇALIŞMA YÖNTEMLERİ ve ETKİN ÖĞRENME TEKNİKLERİ Cinius yayınlarından Haziran 2008'de çıkmıştır.